Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi

Azbest – Program Amiantus

Realizacja programu i wyniki

Wieloletnia realizacja Programu Amiantus stanowi przykład kompleksowego systemu monitorowania zdrowotnych skutków narażenia na azbest. Gromadzone w ramach programu dane umożliwiają ocenę epidemiologiczną skali problemu, śledzenie odległych następstw ekspozycji zawodowej oraz planowanie działań profilaktycznych i opieki medycznej dla osób narażonych w przeszłości. Program Amiantus jest również cennym źródłem danych epidemiologicznych, wspierającym rozwój wiedzy na temat chorób azbestozależnych oraz kształtowanie działań w zakresie ochrony zdrowia pracujących.

Od rozpoczęcia programu Amiantus w roku 2000 do 2024 badaniami objęto 8549 osób, wśród których 62,2% stanowili mężczyźni. W okresie tym przeprowadzono łącznie 39518 profilaktycznych badań lekarskich. Ponad połowa badanych – 55,9% były to osoby pracujące na wydziałach bezpośrednio produkcyjnych (4776 osoby); pracujący na wydziałach pomocniczych stanowili 30,6% (2614 osób), w administracji pracowało 13,5% (1159 osób badanych). Osoby zbadane tylko jeden raz stanowiły 33,3% ogółu objętych programem, 14,5% osób miało przeprowadzone badanie dwukrotnie, trzykrotnie i więcej razy przebadano 52,2% osób.

Biorąc pod uwagę zatrudnienie w poszczególnych rodzajach przetwórstwa azbestu, największy odsetek badanych to pracownicy zakładów azbestowo-cementowych – 50,2%. Pracownicy zakładów produkujących wyroby cierne stanowili – 11,9%, pracownicy zakładów produkujących wyroby hydroizolacyjne, masy asfaltowe, płyty filtracyjne – 11,2%. pracownicy zakładów włókienniczych 11,1% oraz zakładów produkujących wyroby uszczelniające – 11,1%. Prawie jedna czwarta badanych legitymowała się ponad 20 letnim stażem pracy w narażeniu na azbest.

Wśród 8549 osób przebadanych w programie w latach 2000-2024 u 2339 osób stwierdzono chorobę zawodową. Pylica azbestowa (azbestoza) występowała u 1975 osób tj. u 23,1% badanych, rak płuca u 136 badanych, międzybłoniak opłucnej u 81osób. Zmiany radiologiczne opłucnowe stwierdzono u 3371 (394%) osób, natomiast zacienienia miąższu płucnego u 5687 (66,5%) osób. Najczęściej choroby azbestozależne stwierdzano wśród byłych pracowników zakładów azbestowo-cementowych.

Liczba osób zbadanych w programie Amiantus w latach 2000-2024 według ośrodków przeprowadzających badania profilaktyczne i byłych zakładów przetwórstwa azbestu