Biuletyn Informacji Publicznej
Ocena wpływu narażenia na substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) w okresie adolescencji na ryzyko występowania zaburzeń neuropsychologicznych u młodzieży
Tytuł
Ocena wpływu narażenia na substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) w okresie adolescencji na ryzyko występowania zaburzeń neuropsychologicznych u młodzieży
Nazwa zadania
–
Nazwa programu
Miniatura 10
Okres realizacji
2026–2027
Koordynator projektu
dr Agnieszka Jankowska
Koordynator projektu w IMP
dr Agnieszka Jankowska
Jednostka realizująca w IMP
Zakład Środowiskowych i Zawodowych Zagrożeń Zdrowia
Partnerzy
–
Instytucja finansująca
Narodowe Centrum Nauki
Wartość dofinansowania
49 500,00 zł
Numer decyzji
DEC-2026/10/X/NZ7/00365
Opis zadania
Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) stanowią heterogenną grupę związków organicznych charakteryzujących się wysoką stabilnością chemiczną i termiczną. Ze względu na swoje właściwości fizykochemiczne znalazły szerokie zastosowanie zarówno w produktach codziennego użytku, jak i w różnych gałęziach przemysłu, co w konsekwencji przyczyniło się do globalnej kontaminacji środowiska. Obecność ww. związków została potwierdzona w kluczowych matrycach środowiskowych, takich jak woda, gleba, powietrze czy żywność, co stanowi potencjalne źródło narażenia populacji i prowadzi do ich bioakumulacji w tkankach. Powszechne narażenie na PFAS i potencjalne konsekwencje zdrowotne dla ogólnej i podatnej populacji budzą istotne obawy. Dotychczasowe badania postulują, że ekspozycja na PFAS wiąże się z wieloma niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi, w tym zwiększonym ryzykiem wystąpienia nowotworów, zaburzeń gospodarki lipidowej czy hormonalnej. Należy podkreślić, iż dzieci i osoby młode stanowią populację szczególnie wrażliwą na działanie ww. związków. Wyniki badań wskazują, że ekspozycja prenatalna i wczesnodziecięca na PFAS może negatywnie wpływać na rozwój neurobehawioralny dzieci, natomiast w odniesieniu do młodzieży literatura naukowa dostarcza bardzo ograniczonych danych. Okres adolescencji, obejmujący intensywne zmiany neurobiologiczne, hormonalne i psychiczne, stanowi szczególnie wrażliwy etap rozwoju człowieka, dlatego kluczowym wyzwaniem staje się identyfikacja czynników determinujących zdrowie psychiczne młodzieży. Pomimo rosnącego zainteresowania wpływem PFAS na zdrowie, w Polsce brak jest danych dotyczących poziomu ekspozycji na te związki wśród nastolatków. Zidentyfikowana luka badawcza uzasadnia potrzebę podjęcia wstępnych badań ukierunkowanych na ocenę narażenia młodzieży na PFAS oraz potencjalnych efektów zdrowotnych, które mogą stanowić podstawę do dalszych, pogłębionych analiz w ramach większych projektów badawczych.
Cel projektu:
a) analiza stężenia PFAS w dostępnym materiale biologicznym pobranym od 260 nastolatków w wieku 14-17 lat z Polskiej Kohorty Matka – Dziecko (REPRO_PL),
b) wykonanie analiz statystycznych które pozwolą na ocenę narażenia na PFAS oraz wybranych czynników socjodemograficznych i związanych ze stylem życia determinujących narażenie w grupie nastolatków oraz ocenę zależności między ekspozycją na PFAS nastolatków a ich rozwojem neuropsychologicznym.
Media społecznościowe projektu
–