Książki | Czasopisma | Prenumerata | Regulamin księgarni | Koszyk

OFICYNA WYDAWNICZA

Księgarnia — książki

Markery biologiczne w ocenie narażenia zawodowego
i środowiskowego ludzi na wielopierścieniowe
węglowodory aromatyczne

Danuta Mielżyńska

Rok wydania: 2008

Cena: 12,60 zł

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) stanowią powszechne zanieczyszczenie środowiska. Tworzą się podczas niecałkowitego spalania i pirolizy substancji organicznych pochodzących zarówno ze źródeł naturalnych,
jak i antropogenicznych. Uwalniane są głównie do powietrza atmosferycznego.

Zasadniczym celem pracy było zbadanie użyteczności równoległego stosowania markerów ekspozycji, takich jak poziom 1-hydroksypirenu (1-OHP) w moczu oraz jego efekt mutagenny wykrywany testem Salmonella, do oceny narażenia zawodowego
i środowiskowego ludzi na WWA. W grupie dzieci narażonych środowiskowo
na te związki zbadano dodatkowo zawartość aromatycznych adduktów z DNA
w limfocytach krwi obwodowej jako marker dawki biologicznie efektywnej.

W rozprawie omówiono też, które z czynników miały istotny wpływ na wybrane markery ekspozycji: zewnętrzne czynniki środowiskowe (rodzaj zakładu, miejsce i staż pracy;
obszar zamieszkania i związana z tym jakość powietrza atmosferycznego); wewnętrzne
czynniki środowiskowe (wykorzystanie pieców węglowych do przygotowywania posiłków
i ogrzewania mieszkań, narażenie na bierne palenie w grupie dzieci); czynniki osobnicze
(m.in. płeć, wiek, nałóg aktywnego palenia papierosów); polimorfizm wybranych genów
enzymów I i II fazy biotransformacji. Przebadano również związek między wybranymi
markerami narażenia oraz między markerami a stężeniem benzo(a)piranu
w powietrzu atmosferycznym.

Szczegóły

ISBN:	978-83-60818-05-3
format:	B5
liczba stron:	139
oprawa:	miękka
słowa kluczowe:	marker, markery biologiczne, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, WWA, narażenie, narażenie zawodowe i środowiskowe, 1-hydroksypiren, 1-OHP, benzo(a)piran, B(a)P
spis treści:	1. WSTĘP 1.1. NARAŻENIE POPULACJI LUDZKICH NA ZWIĄZKI RAKOTWÓRCZE ZWIĄZANE Z PRACĄ ZAWODOWĄ ORAZ ZANIECZYSZCZENIEM ŚRODOWISKA 1.2. WIELOPIERŚCIENIOWE WĘGLOWODORY AROMATYCZNE (WWA) JAKO CZYNNIK NARAŻENIA 1.2.1. Powstawanie WWA 1.2.2. Właściwości fizykochemiczne WWA 1.2.3. Występowanie WWA w środowisku 1.2.3.1. WWA w powietrzu atmosferycznym 1.2.3.2. WWA w zakładach przemysłowych 1.2.3.3. WWA w pomieszczeniach zamkniętych oraz w dymie papierosowym 1.2.4. Przemiany WWA w organizmie ssaków 1.2.4.1. Wchłanianie 1.2.4.2. Rozmieszczenie 1.2.4.3. Biotransformacja WWA w organizmie ssaków 1.2.4.4. Wydalanie WWA 1.3. SKUTKI ZDROWOTNE U LUDZI NARAŻONYCH NA WWA 1.3.1. Właściwości rakotwórcze WWA 1.3.2. Teorie rakotwórczego działania WWA 1.4. MONITOROWANIE NARAŻENIA POPULACJI LUDZKICH NA WWA 1.4.1. Monitoring środowiskowy 1.4.2. Badania epidemiologiczne 1.4.3. Monitoring biologiczny ludzi narażonych na WWA 1.5. ZASTOSOWANIE BIOLOGICZNYCH MARKERÓW EKSPOZYCJI W MONITOROWANIU NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA WWA 1.5.1. 1-Hydroksypiren w moczu 1.5.2. Efekt mutagenny moczu 1.5.3. Addukty aromatyczne DNA 1.6. ZASTOSOWANIE BIOLOGICZNYCH MARKERÓW EKSPOZYCJI W MONITOROWANIU NARAŻENIA ŚRODOWISKOWEGO NA WWA 1.6.1. 1-Hydroksypiren w moczu 1.6.2. Efekt mutagenny moczu 1.6.3. Addukty aromatyczne DNA 2. CEL I ZAKRES PRACY 3. MATERIAŁ I METODY 3.1. BADANE GRUPY 3.1.1. Grupa narażona zawodowo na WWA 3.1.2. Grupa narażona środowiskowo na WWA 3.1.3. Grupa kontrolna 3.2. METODY 3.2.1. Analiza stężenia B(a)P w zakładach koksowniczych 3.2.2. Analiza stężenie B(a)P w środowisku komunalnym 3.2.3. Pobór i analizy prób moczu 3.2.3.1. Analiza stężenia 1-hydroksypirenu (1-OHP) w moczu 3.2.3.2. Analiza efektu mutagennego moczu (test Salmonella) 3.2.3.3. Analiza stężenia kotyniny w moczu 3.2.3.4. Analiza stężenia kreatyniny w moczu 3.2.4. Pobieranie i analizy prób krwi 3.2.4.1. Izolacja DNA 3.2.4.2. Analiza aromatycznych adduktów DNA 3.2.4.3. Analiza polimorfizmu genowego 3.2.5. Badania ankietowe 3.2.6. Kryteria oceny markerów biologicznych 3.2.6.1. 1-Hydroksypiren w moczu (1-OHP) 3.2.6.2. Efekt mutagenny moczu 3.2.6.3. Kotynina w moczu 3.2.7. Analiza statystyczna 4. WYNIKI 4.1. GRUPA NARAŻONA ZAWODOWO 4.1.1. Stężenie B(a)P w powietrzu atmosferycznym 4.1.2. 1-Hydroksypiren w moczu 4.1.3. Efekt mutagenny moczu 4.1.4. Zależność między badanymi parametrami 4.2. GRUPA NARAŻONA ŚRODOWISKOWO 4.2.1. Mężczyźni 4.2.1.1. Stężenie B(a)P w powietrzu atmosferycznym 4.2.1.2. 1-Hydroksypiren w moczu 4.2.1.3. Efekt mutagenny moczu 4.2.1.4. Zależność między badanymi parametrami 4.2.2. Kobiety 4.2.2.1. Stężenie B(a)P w powietrzu atmosferycznym 4.2.2.2. Efekt mutagenny moczu 4.2.2.3. Zależność między badanymi parametrami 4.2.3. Dzieci 4.2.3.1. Stężenie B(a)P w powietrzu atmosferycznym 4.2.3.2. 1-Hydroksypiren w moczu 4.2.3.3. Efekt mutagenny moczu 4.2.3.4. Aromatyczne addukty DNA 4.2.3.5. Zależność między badanymi parametrami 4.3. GRUPA KONTROLNA 4.3.1. Mężczyźni 4.3.1.1. Stężenie B(a)P w powietrzu atmosferycznym 4.3.3.2. 1-Hydroksypiren w moczu 4.3.3.3. Efekt mutagenny moczu 4.3.3.4. Zależność między badanymi parametrami 4.3.2. Kobiety (1) 4.3.2.1. Stężenie B(a)P w powietrzu atmosferycznym 4.3.2.2. 1-Hydroksypiren w moczu 4.3.2.3. Efekt mutagenny moczu 4.3.2.4. Zależność między badanymi parametrami 4.3.3. Kobiety (2) 4.3.3.1. Stężenie B(a)P w powietrzu atmosferycznym 4.3.3.2. Efekt mutagenny moczu 4.3.3.3. Zależność między badanymi parametrami 4.4.3. Dzieci 4.4.3.1. Stężenie B(a)P w powietrzu atmosferycznym 4.4.3.3. Efekt mutagenny moczu 4.4.3.4. Zależność między badanymi parametrami 4.5. ANALIZA ZBIORCZA BADANYCH GRUP 4.6. OCENA NARAŻENIA ZAWODOWEGO I ŚRODOWISKOWEGO NA WWA W OPARCIU O BADANE MARKERY BIOLOGICZNE 5. OMÓWIENIE WYNIKÓW 5.1. WWA W POWIETRZU ATMOSFERYCZNYM 5.1.1. Narażenie zawodowe 5.1.2. Narażenie środowiskowe 5.2. 1-HYDROKSYPIREN W MOCZU 5.2.1. Narażenie zawodowe 5.2.2. Narażenie środowiskowe 5.3. EFEKT MUTAGENNY MOCZU 5.3.1. Narażenie zawodowe 5.3.2. Narażenie środowiskowe 6. PODSUMOWANIE 7. WNIOSKI STRESZCZENIE PIŚMIENNICTWO ZAŁĄCZNIKI Załącznik 1. Stężenia benzo(a)pirenu [mg/m3] w próbach pyłu zawieszonego pobranych w badanych koksowniach Załącznik 2. Markery narażenia na WWA u pracowników koksowni w zależności od zakładu, miejsca oraz stażu pracy Załącznik 3. Markery narażenia na WWA u pracowników koksowni w zależności od nałogu palenia papierosów oraz wieku Załącznik 4. Stężenie benzo(a)pirenu w powietrzu atmosferycznym oraz poziom markerów narażenia na WWA w grupie mężczyzn ze Śląska w zależności od miejsca zamieszkania Załącznik 5. Markery narażenia na WWA w grupie mężczyzn ze Śląska w zależności od nałogu palenia papierosów oraz wieku Załącznik 6. Średnie stężenia obszarowe benzo(a)pirenu w sezonie grzewczym w 1995 roku (według Biuletynu WSSE, 1996) Załącznik 7. Markery narażenia na WWA w grupie kobiet ze Śląska w zależności od wybranych czynników Załącznik 8. Markery narażenia na WWA w grupie kobiet ze Śląska w zależności od polimorfizmu genów I i II fazy biotransformacji Załącznik 9. Markery narażenia na WWA w grupie dzieci ze Śląska w zależności od wybranych czynników Załącznik 10. Markery narażenia na WWA w grupie dzieci ze Śląska w zależności od polimorfizmu genów II fazy biotransformacji Załącznik 11. Markery narażenia na WWA u mężczyzn z grupy kontrolnej w zależności od wybranych czynników Załącznik 12. Markery narażenia na WWA u kobiet (1) grupy kontrolnej w zależności od wybranych czynników Załącznik 13. Markery narażenia na WWA u kobiet (2) grupy kontrolnej w zależności od wybranych czynników Załącznik 14. Markery narażenia na WWA u kobiet (2) grupy kontrolnej w zależności od polimorfizmu genów I i II fazy biotransformacji Załącznik 15. Markery narażenia na WWA u dzieci z grupy kontrolnej w zależności od wybranych czynników