Centralny Rejestr Chorób Zawodowych | Ośrodek Referencjyny Badań i Oceny Ryzyka Zdrowotnego Związanych z Azbestem | Centralny Rejestr dot. czynników rakotwórczych i mutagennych | Centrum Informacji Toksykologicznej | Zgłaszanie ciężkich działań niepożądanych spowodowanych użyciem produktu kosmetycznego | Krajowe Centrum Metod Alternatywnych do Oceny Toksyczności | Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy | Krajowy Punkt Informacyjny ds. Czynników Biologicznych | Krajowy Ośrodek ds. Orzecznictwa i Aktywizacji Zawodowej Osób Niepełnosprawnych


O ośrodku | Ekspertyzy | Sprawozdanie | Skutki zdrowotne działania azbestu | Zawodowe choroby azbestozależne w Polsce | Program "Amiantus" | Szkolenia i seminaria | Przepisy prawne dotyczące ochrony zdrowia | Działalność informacyjna | Publikacje





Skutki zdrowotne działania azbestu
Zapisz

Azbest uznany jest za jeden z najbardziej rozpowszechnionych czynników rakotwórczych w środowisku. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oszacowała, iż 125 milionów osób na świecie narażonych jest na działanie azbestu a zawodowe choroby azbestozależne powodują ponad
107 tys. zgonów rocznie. Stąd podejmowane obecnie szeroko zakrojone działania, których celem jest eliminacja zagrożeń związanych z ekspozycją na pył azbestu.
Szacuje się, że na terytorium Polski, w okresie po II Wojnie Światowej, wwieziono około
2 mln ton azbestu, z czego 90% stanowił chryzotyl, importowany głównie z byłego Związku Radzieckiego. Surowiec używany był w zakładach przetwórstwa azbestu, głównie do produkcji wyrobów azbestowo-cementowych. Wszystkie wyprodukowane wyroby azbestowe pozostały w otoczeniu człowieka. Około 80% azbestu zawarte jest w wyrobach budowlanych, głównie w postaci płyt do pokryć dachowych i elewacyjnych oraz różnego rodzaju rur.

Nagromadzenie w piśmiennictwie światowym dowodów o szkodliwym działaniu azbestu spowodowało, że w Polsce zakazano produkcji materiałów zawierających ten surowiec w 1997 roku, po ponad 40 latach ich produkcji. Obecnie narażeni na azbest są pracownicy zatrudnieni przy usuwaniu wyrobów zawierających azbest głównie z pokryć azbestowo-cementowych dachowych i elewacyjnych. Prace te wykonywane są na wolnym powietrzu, a więc charakter i poziom ekspozycji znacznie odbiega od notowanego w byłych zakładach przetwórstwa azbestu. Skutki zdrowotne narażenia przy tych pracach mogą się ujawnić dopiero za kilka, a nawet kilkanaście lat. Tak, więc populacja pracowników narażonych na pył azbestu w warunkach przemysłowych już się nie powiększa, a występujące obecnie choroby zawodowe spowodowane azbestem są efektem ekspozycji występujących w tamtym okresie.

Chorobotwórcze działanie azbestu jest wynikiem wdychania włókien zawieszonych w powietrzu. Biologiczna agresywność pyłu azbestu jest związana ze stopniem penetracji i ilością włókien w dolnej części układu oddechowego. Na występowanie i typ patologii wpływa rodzaj azbestu, wymiary tworzących go włókien oraz stężenie włókien i czas trwania narażenia, a więc kumulowana dawka pyłu azbestu w ciągu życia osobniczego, a także efektywność biologicznych mechanizmów oczyszczania układu oddechowego.

Narażenie zawodowe na pył azbestu może być przyczyną następujących chorób: pylicy azbestowej (azbestozy), zmian opłucnowych, raka płuca i międzybłoniaków, a także obturacyjnego przewlekłego zapalenia oskrzeli. W ekspozycji środowiskowej praktycznie głównym skutkiem, który należy brać pod uwagę są międzybłoniaki i rak płuca. Doniesienia kliniczne i epidemiologiczne sugerują, że z azbestem może być również związane występowanie innych nowotworów: krtani oraz jajnika.

W Polsce pomimo obowiązującego od kilkunastu lat zakazu importu i produkcji azbestu i wyrobów zawierających azbest, wciąż odczuwalne są konsekwencje narażeń wynikających z użycia surowca i produkcji materiałów zawierających azbest w przeszłości. Sytuacja ta związana jest ze specyfiką biologicznego działania azbestu, którego następstwa zdrowotne mogą się ujawniać nie tylko podczas trwania zatrudnienia w narażeniu, ale także wiele lat po ustaniu ekspozycji. Wyniki badań epidemiologicznych przeprowadzonych przez Ośrodek Referencyjny Badań i Oceny ryzyka związanych z Azbestem potwierdzają, że ryzyko chorób nowotworowych związane z narażeniem na działanie azbestu, w szczególności raka płuca i międzybłoniaka rośnie nawet po 40 latach od ekspozycji.

Oprac. dr hab. n. med. Beata Świątkowska

Nasze wydawnictwa

Formularz zwrotny

Masz spostrzeżenia dotyczące strony?

wypełnij formularzStrzałka



Zgłaszanie ciężkich działań niepożądanych spowodowanych użyciem produktu kosmetycznego

Copyright © 2008 IMP